Linh muối

TP - Khi tôi hỏi số điện thoại của Linh, người ta bảo: Linh muối chứ gì?  Muối - tên triển lãm cá nhân đầu tiên của Linh - nhanh chóng trở thành một cái nick rất vừa vặn. 

Linh thích những màu sặc sỡ. Quần áo, khăn choàng đi giữa phố cứ sáng rực lên. Khăn xanh, áo hồng, những nguyên tắc thời trang kinh điển gặp Linh đều... bật ra hết.

Linh phối như thế, vì đơn giản là thích thế. Nó thành một cái gu riêng. Thành tín hiệu để bạn bè nhận ra cô giữa những cuộc triển lãm, những chương trình biểu diễn mỹ thuật đương đại vốn chẳng thiếu các tay chơi về màu.

Thời của... thị giác mạnh

Linh cắt tóc kiểu tomboy, mặc quần đen trong váy. Tất cả các triển lãm của Linh đều xoay quanh câu chuyện về nữ tính và bản năng giới tính.

Linh nấu ăn giỏi. Biết làm thơ. Thơ Linh mỏng manh và nhiều cảm xúc. Linh bảo, những bài thơ ấy đa phần tặng người yêu. Khi nào buồn thì làm thơ tặng mình, kiểu như: mùa cơm ăn cơm/ mùa con gái ăn con gái/ mùa cầu vồng ăn cầu vồng/ mùa anh ăn cô độc em.

Rất khó phân biệt giữa công việc nội trợ và sáng tạo nghệ thuật

Linh là con gái duy nhất của ông chủ nhà sàn Đức, một điểm đến rất nổi tiếng của giới nghệ sĩ Hà Nội. Sống trong không khí hội họa từ nhỏ, thế nhưng cũng phải đến năm lớp 11 mới biết mình thật sự muốn gì.

Lúc  đó, Linh được bố mẹ cho sang Mỹ học. Thầy giáo tặng cô một cuốn sách mỹ thuật đương đại về Christo và Jeane Claude. Cuốn sách ấy mở ra cho Linh một cách nhìn mới. Hóa ra việc bọc một tòa nhà, một khung cảnh thiên nhiên cũng là nghệ thuật, không cứ là tranh vẽ, là sơn dầu, sơn mài hay tượng điêu khắc…

Thuyền muối, một biểu tượng của giới tính

Xu hướng đẩy hội họa ra đường phố, thoát khỏi không gian gallery và bảo tàng, có tính tương tác với khán giả, thử nghiệm với các chất liệu và phương tiện mới của các nghệ sĩ đương đại cuốn hút Linh. Một thứ nghệ thuật tự do yêu cầu bạn có nhiều ý tưởng.

Triển lãm của nghệ thuật đương đại có thể diễn ra trong bảo tàng, trong... nhà kho, phòng khách, bãi giữ xe của chợ, hoặc bất cứ đâu. Trước đây, hội họa chủ yếu dành cho giới quý tộc và có tiền, thì nay, ai cũng có thể thưởng thức những tác phẩm phi lợi nhuận của các nghệ sĩ đương đại.

Kim tự tháp bằng muối

Linh về nước, thi vào Đại học Mỹ thuật hai lần, trượt cả hai. Thêm một lần nữa hoang mang. Thực ra, hội họa có dành cho mình không?

Không từ bỏ. Linh xây dựng những dự án nghệ  thuật mà cô cho là hay. Gửi dự thi và  trúng học bổng ở Ý. 

Ở Ý, Linh đã có một triển lãm chung với các nghệ sĩ nhiều màu da. Hỏi Linh có mất tự tin không trong khi ở châu Âu, nghệ thuật đương đại của họ đã đi một bước quá dài. Trả lời: không, bởi trong tác phẩm của mình có mùi Việt Nam, điều mà những người kia không có được.

Và đây là hoa, làm từ quần áo của diêm dân

Một lý do nữa nghệ thuật đương đại thuyết phục Linh là nó rất tôn trọng sự đa dạng văn hóa, và bản sắc riêng.

Linh cầu toàn và kỹ lưỡng trong những triển lãm của mình. Ở Muối, cô mất cả tháng trời ngồi khâu từng cái áo cũ của diêm dân và những người lao động: xe ôm, thợ thuyền, nông dân, nhân viên văn phòng, của người thân, bạn bè… thành những bông hoa đủ màu.

Linh bảo, lần triển lãm nào cũng làm thủ công rất nhiều. Tỉ mẩn từng tí một, giống một thợ vá quần áo cũ, một thợ sơn, thợ thêu…

Một biểu tượng nữa của giới tính

Có hai điều khác biệt trước và sau khi Linh làm  Muối. Trước đó, Linh tập trung vào thị giác mạnh, không nhiều lớp nghĩa. Sau này thích các chất liệu tự nhiên, vì bản thân chất liệu tự nhiên đã có tiếng nói riêng, hình dáng của tác phẩm mang nhiều gợi ý và không gian để khán giả tự tưởng tượng. Linh dùng muối, hoa quả, xương động vật, cây cối làm chất liệu sáng tạo. Nó không bền vững, có mùi vị, phân hủy hoặc thối rữa…

Trên tay Linh có một hình xăm tên bố. Kể rằng, bố là người có ảnh hưởng đặc biệt đối với công việc sáng tạo của mình. Là con gái duy nhất nhưng bố không chủ trương bao bọc, Linh mười tám tuổi bố khuyến khích sống tự lập.

Linh tốt nghiệp phổ thông biết đi bán máy mát-xa, vẽ thuê áp phích quảng cáo, đi làm phục vụ quán ăn để kiếm tiền. Bây giờ ở riêng, biết thu xếp khi nào bán được tác phẩm thì để dành bao nhiêu, tiêu bao nhiêu để không lạm vào ngân quỹ.

Nguyễn Phương Linh, sinh năm 1985 tại Hà Nội. Đã triển lãm và tham gia các chương trình lưu trú nghệ sĩ với Borsa di Studio of the Accademia Albertina delle Belle Arti (Turin, Ý) và chương trình Trao đổi nữ nghệ sĩ giữa Yunnan và Việt Nam (Kunming, Trung Quốc). Triển lãm nhóm: Nhá (Nhà Sàn Studio); Được sinh ra (Campus Hà Nội). Triển lãm cá nhân: Muối (Gallery Quỳnh, TP. Hồ Chí Minh) gồm bộ các tác phẩm điêu khắc tại chỗ (Núi, Thuyền, Tan chảy) và Hoa - một tác phẩm sắp đặt với những bông hoa cách điệu được khâu từ hơn 70 bộ quần áo của diêm dân - cùng 11 hình ảnh và một video tài liệu về diêm dân.

Bình thường vẫn ăn cơm một mình. Quần áo biết làm sao cho thời trang mà không quá đắt. Chẳng có tí hình bóng nào của một cô chiêu.

Linh nhận, nhược điểm của mình là không nói giỏi. Những kiến thức nền chưa giàu có. Cho nên có những khi không bảo vệ được tác phẩm của mình đến nơi đến chốn. Thú nhận rất thật thà: nếu có một bạn là tiến sĩ nghiên cứu về nghệ thuật đương đại mà vặn vẹo ý tưởng của em là em... khóc!

Về những thành công đến sớm, Linh kết luận: chắc tại mình chân thành. Chân thành với mình (để không phải sống giả), với tác phẩm, với đồng nghiệp, với cả khán giả.

Lý do đơn giản nhất nữa là: ở Việt Nam có quá ít nghệ sĩ và các sự kiện mỹ thuật, nên nổi tiếng ở Việt Nam rất dễ. Để làm được những tác phẩm tầm cỡ quốc tế, chuyên nghiệp và hay mới thực sự là khó.

Linh không sốt ruột vì cô làm nghệ thuật cho mình.

Cái gì làm cho bản thân thì cũng không nên vội vã.

Hạnh Đỗ (Ảnh: Quốc Thành)
Người đẹp Việt Nam